دیپلماسی سلب مالکیت

La diplomacia del despojo (Español) · The Diplomacy of Dispossession (English) · La diplomatie de la spoliation (Français) · Die Diplomatie der Enteignung (Deutsch) · La diplomazia dell’espropriazione (Italiano) · دبلوماسية السلب (العربية)

صوت تفسیری و مستقل از نویسنده (به زبان اسپانیایی).

امروز در ایران، چون دیروز در سرزمین لاکوتا

در ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ایالات متحده و اسرائیل ایران را بمباران کردند، دو روز پس از آنکه گفت‌وگوهای ژنو بدون توافقی نهایی به پایان رسید. در حالی که وزیر خارجهٔ عمان هنوز آخرین تلاش‌ها برای جلوگیری از جنگ را رهبری می‌کرد، ایران بار دیگر بمباران شد؛ آن هم در حالی که میانجی‌ها این دور را سازنده‌ترین دور در سال‌های اخیر توصیف کرده بودند.

در میان کشته‌شدگان نخستین موج حملات، آیت‌الله خامنه‌ای و علی لاریجانی، یکی از چهره‌های کلیدی آن مذاکرات، بودند. دیپلماسی برای خریدن زمان به کار رفت، در حالی که بزرگ‌ترین استقرار نظامی از زمان حمله به عراق در ۲۰۰۳ در جریان بود.

هیچ چیز تازه‌ای نیست. این در واقع یکی از سنت‌هایی است که در سیاست خارجی واشنگتن به بهترین شکل حفظ شده و از خودِ این کشور قدیمی‌تر است. این همان دیپلماسی سلب مالکیت از مردمان بومی بود و هست که همراه با برده‌داری، جمهوری نوپا را بنیان نهاد. تاج‌وتخت بریتانیا با اعلامیهٔ سلطنتی ۱۷۶۳ سکونت در غرب کوه‌های آپالاچی را ممنوع کرده بود. خشم مهاجران از اینکه نمی‌توانستند کسب‌وکار املاک خود را بر سرزمین‌های بومیان گسترش دهند، یکی از دلایل اصلی‌ای بود که به استقلال ۱۷۷۶ انجامید. تصادفی نیست که اعلامیهٔ استقلال، بومیان را «وحشیان بی‌رحم» می‌نامد. یعنی تروریست.

نمونه‌هایی که این شیوهٔ عمل را نشان می‌دهند بسیارند، اما من فقط یکی را به‌عنوان نمونه می‌آورم. در ۱۸۶۸، واشنگتن با قوم لاکوتا پیمان فورت لارامی را امضا کرد که تپه‌های سیاه را از آنِ آنان به رسمیت می‌شناخت. شش سال بعد، هیئتی به رهبری سرهنگ جورج کاستر اعلام کرد که در آنجا طلا هست و هزاران مهاجر به آن سرزمین هجوم بردند. دولت هیچ کاری برای احترام به پیمان نکرد. کوشید سرزمین لاکوتا را بخرد، اما این قوم از فروش سر باز زد. واشنگتن آنان را نیرویی متخاصم اعلام کرد. بدین‌سان جنگ بزرگ سو در ۱۸۷۶ آغاز شد ―نگاه کنید به مرز وحشی. ۲۰۰ سال…

در ۱۸۷۷، کنگره قانونی تصویب کرد و ایالات متحده بدون امضای سه‌چهارم بزرگسالان، که پیمان الزامی کرده بود، تپه‌های سیاه را به‌طور قانونی تصاحب کرد. برای به دست آوردن امضاها، واشنگتن تأمین غذا را قطع کرد. یعنی قوم متخاصمی که نمی‌خواست (خود را) بفروشد، محاصره شد تا وقتی که آنان که از محاصره گریخته بودند، واگذاری کامل را امضا کردند. به‌عنوان آخرین تحقیر، چهرهٔ چهار رئیس‌جمهور آمریکا بر یکی از کوه‌های مقدس تراشیده شد.

یک قرن بعد، در ۱۹۸۰، دیوان عالی پذیرفت که این سرزمین‌ها به‌طور غیرقانونی تصاحب شده‌اند و دستور پرداخت غرامتی ۱۰۶ میلیون دلاری را صادر کرد. لاکوتاها، با کرامتی که به ارث برده بودند، پول را نپذیرفتند: گفتند تپه‌های سیاه فروشی نیست و خواستار بازگرداندن آن‌ها شدند. امروز ذخیره‌گاه پاین ریج در شمار فقیرترین مناطق کشور است، با آنکه آن پول همچنان در یک حساب فدرال سود انباشته می‌کند و اکنون به حدود یک میلیارد دلار رسیده است.

همان منطقی که مذاکرات با ایران دنبال خواهد کرد، ۱۷۰ سال پیش از رود براوو گذشته بود. در ۱۸۴۵، رئیس‌جمهور جیمز پولک، جان اسلایدل را با این مأموریت به مکزیک فرستاد که دیپلماسی با موفقیت شکست بخورد. جنگ نابرابری که در پی آمد، با الحاق بیش از نیمی از خاک مکزیک پایان یافت.

در دههٔ هشتاد، ایالات متحده از صدام حسین حمایت کرد، در حالی که این دیکتاتور سلاح‌های شیمیایی را علیه ایران به کار می‌برد ―با رضایت و کمک واشنگتن و برلین. در ۱۹۸۸، ناو یو‌اس‌اس وینسنس پرواز مسافربری ۶۵۵ ایران‌ایر را سرنگون کرد و ۲۹۰ نفر را کشت. واشنگتن هرگز عذرخواهی نکرد و به فرماندهٔ آن حمله نشان افتخار داد.

در ۲۰۱۵، به‌رغم حافظهٔ ایرانیان، توافق هسته‌ای مشهور امضا شد. در ۲۰۱۸، ترامپ از آن خارج شد، در حالی که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأیید می‌کرد که ایران به آن پایبند است. در ۲۰۲۰، ژنرال سلیمانی در بغداد ترور شد، در حالی که به گفتهٔ نخست‌وزیر وقت عراق، پاسخی برای میانجی‌گری با عربستان سعودی همراه داشت.

سلسلهٔ رویدادهای اخیر حتی آشکارتر است. در ژوئیهٔ ۲۰۲۴، اسرائیل اسماعیل هنیه، مذاکره‌کنندهٔ حماس، را در تهران ترور کرد. در ژوئن ۲۰۲۵، چند روز پیش از ششمین دور مذاکرات به ایران حمله کرد. در سپتامبر ۲۰۲۵، مذاکره‌کنندگان حماس را در دوحه بمباران کرد. در ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، آیت‌الله علی خامنه‌ای را ترور کرد. در ۱۷ مارس نیز علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، ترور شد. برای ایرانیان، نشستن پشت میز مذاکره با واشنگتن مانند رفتن به جنگ با خودکار است.

مذاکره با ایران آسان است، وقتی نیتی برای مذاکره وجود داشته باشد. اما در جهانی در صلح، سوداگران مرگ میلیاردها دلاری را که برای بقایشان لازم است به دست نمی‌آوردند.

توجیهات واشنگتن مدام تغییر کرده است. پنتاگون به کنگره گزارش داد که هیچ داده‌ای نشان نمی‌داد ایران در حال آماده شدن برای حمله باشد، اما ترامپ گفت همه‌چیز به این دلیل بود که «حس» می‌کرد ایران قصد چنین کاری دارد.

نتانیاهو نیز از دههٔ ۸۰ اعلام می‌کند که ایران «چند سال» با بمب فاصله دارد. این همان نتانیاهویی است که در ۲۰۰۲ در کنگرهٔ ایالات متحده اطمینان داد که سرنگونی صدام حسین منطقه را ثبات خواهد بخشید. با اعدام صدام، القاعده، این مخلوق سیا، وارد عراق شد و داعش پدید آمد ―در ۲۰۱۷، موشه یعلون، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، گفت که داعش به خاطر حملهٔ تصادفی به گروهی از سربازان اسرائیلی در سوریه از آنان «عذرخواهی کرد».

مانند عراق، قرار بود جنگ جدید علیه ایران چند هفته طول بکشد و اکنون یک سال است که ادامه دارد. اما مداخله‌ها، اعدام‌ها و کشتارهای قدرت‌های نظامی سنتی چنان دیرینه‌اند که بخش بزرگی از مردم جهان به آن عادت کرده‌اند ―با وجدانی اخلاقی که بی‌حس شده است.

بخش دیگری، که رو به رشد است، فراموش نمی‌کند. یکی از پیامدهای کمتر پیش‌بینی‌شده، فروپاشی اعتبار نامحدودی بوده که اسرائیل در افکار عمومی آمریکا داشت. به گزارش مرکز پیو، ۷۵ درصد از آمریکاییان ۱۸ تا ۲۹ ساله دیدگاهی منفی نسبت به اسرائیل دارند. گالوپ برای نخستین بار همدلی بیشتری با فلسطینیان (۴۱ درصد) تا با اسرائیلیان (۳۶ درصد) یافت. حتی اکثر جمهوری‌خواهان زیر پنجاه سال نیز نگاهی منفی به اسرائیل دارند.

حمایت بی‌قیدوشرط از برتری‌طلبی صهیونیستی بر صهیونیسم مسیحی انجیلی تکیه دارد. نخبگان سیاسی و اهداکنندگان بزرگ بسیار عقب‌تر از افکار عمومی‌اند. شمار نامزدهایی که حمایت آیپک را رد می‌کنند رو به افزایش است؛ چیزی که تنها پنج سال پیش تصورناپذیر بود. ما با نسل غزه روبه‌رو هستیم.

تشدید تنش علیه ایران از سال گذشته نزدیک به ۱۰٬۰۰۰ کشته بر جای گذاشته است. شناخته‌شده‌ترین مورد، مدرسهٔ دخترانهٔ میناب است که در روز نخست سه بار بمباران شد. ۱۶۸ نفر، که تقریباً همه دختربچه بودند، کشته شدند. ابتدا گفته شد کار ایران بوده است. سپس گفتند اشتباه بوده، چون از نقشه‌ای مربوط به سال ۲۰۱۶ استفاده شده بود…

هر کسی با یک تلفن همراه می‌تواند نقشه‌ای را در اینترنت باز کند و ببیند که آنجا مدرسه‌ای بوده است. می‌توان آن را دید و می‌توان آن را خواند. اما قدرتمندترین دستگاه نظامی جهان از نقشه‌ای مربوط به سال ۲۰۱۶ استفاده می‌کرد.

آیا ماشین مرگ همچنان بر نادانی و فراموشی مردم جهان شرط خواهد بست؟ آیا بردگان همچنان از اربابانشان دفاع خواهند کرد؟

خورخه ماخفود (Jorge Majfud)، ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶

مطالب مرتبط

← همهٔ نوشته‌های خورخه ماخفود به فارسی و عربی

Descubre más desde Escritos Críticos

Suscríbete ahora para seguir leyendo y obtener acceso al archivo completo.

Seguir leyendo